Wyrażenia Czasowe w Języku Rosyjskim

0
10
3/5 - (1 vote)

Spis Treści:

Podstawowe Wyrażenia Czasowe

W języku rosyjskim, podobnie jak w wielu innych językach, czas jest fundamentalnym elementem komunikacji. Wyrażenia czasowe pozwalają na określenie, kiedy coś się dzieje, co jest kluczowe w codziennych rozmowach. W tej sekcji omówimy najczęściej używane podstawowe wyrażenia czasowe oraz ich zastosowanie.

Definicja Czasu w Języku Rosyjskim

Czas w języku rosyjskim jest określany za pomocą różnorodnych wyrażeń, które pozwalają precyzyjnie umiejscowić wydarzenia w przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. Każde z tych wyrażeń ma swoje specyficzne zastosowanie i kontekst, w jakim jest używane.

Podstawowe Słowa i Frazy

Teraz (сейчас)

Słowo „сейчас” oznacza „teraz” i jest używane do określenia bieżącego momentu. Przykładowe zdanie:

  • Сейчас я читаю книгу. (Teraz czytam książkę.)

Dzisiaj (сегодня)

„Сегодня” oznacza „dzisiaj” i odnosi się do dnia, w którym obecnie się znajdujemy. Przykładowe zdanie:

  • Сегодня хорошая погода. (Dzisiaj jest ładna pogoda.)

Jutro (завтра)

„Завтра” oznacza „jutro” i odnosi się do dnia następnego po dniu bieżącym. Przykładowe zdanie:

  • Завтра мы пойдем в кино. (Jutro pójdziemy do kina.)

Wczoraj (вчера)

„Вчера” oznacza „wczoraj” i odnosi się do dnia poprzedzającego dzień bieżący. Przykładowe zdanie:

  • Вчера я был на вечеринке. (Wczoraj byłem na imprezie.)

Użycie i Kontekst

Podstawowe wyrażenia czasowe są używane w różnych kontekstach, zarówno formalnych, jak i nieformalnych. Są niezbędne do prowadzenia codziennych rozmów i precyzyjnego określania czasu wydarzeń.

Przykłady z Życia Codziennego

W codziennych rozmowach wyrażenia czasowe są często stosowane do planowania, opowiadania o przeszłości i omawiania bieżących działań. Oto kilka przykładów:

  • Spotkanie: Сейчас мы встречаемся с друзьями. (Teraz spotykamy się z przyjaciółmi.)
  • Plany: Завтра у нас важная встреча. (Jutro mamy ważne spotkanie.)
  • Wspomnienia: Вчера мы ездили на экскурсию. (Wczoraj pojechaliśmy na wycieczkę.)

Zrozumienie i prawidłowe użycie podstawowych wyrażeń czasowych jest kluczowe dla efektywnej komunikacji w języku rosyjskim. Dzięki nim możemy precyzyjnie określać czas, planować przyszłość i opisywać przeszłość, co jest niezbędne zarówno w życiu codziennym, jak i w bardziej formalnych sytuacjach.

Czas Przyszły i Przeszły

Język rosyjski posiada bogaty system czasów gramatycznych, które pozwalają precyzyjnie określać, kiedy dane wydarzenie miało miejsce. W tej sekcji skupimy się na czasie przyszłym i przeszłym, omówimy ich tworzenie oraz przedstawimy przykłady wyrażeń czasowych związanych z tymi czasami.

Tworzenie Czasu Przyszłego

Czas przyszły w języku rosyjskim można tworzyć na dwa sposoby: za pomocą czasowników niedokonanych oraz dokonanych.

Czas Przyszły Niedokonany

Czas przyszły niedokonany (будущее несовершенное время) używany jest do wyrażania czynności, które będą się odbywać w przyszłości i mogą trwać przez jakiś czas. Tworzy się go za pomocą formy przyszłej czasownika „być” (быть) oraz bezokolicznika czasownika głównego.

  • Ja będę czytać książkę. (Я буду читать книгу.)

Czas Przyszły Dokonany

Czas przyszły dokonany (будущее совершенное время) wyraża czynności, które zostaną zakończone w przyszłości. Tworzy się go za pomocą formy przyszłej czasownika dokonanej formy.

  • Ja przeczytam książkę. (Я прочитаю книгу.)

Tworzenie Czasu Przeszłego

Czas przeszły w języku rosyjskim jest stosunkowo prosty do utworzenia. Odmienia się go przez rodzaj i liczbę.

Czas Przeszły

Czas przeszły (прошедшее время) tworzy się poprzez dodanie odpowiednich końcówek do tematu czasownika przeszłego. Końcówki różnią się w zależności od rodzaju gramatycznego i liczby.

  • Męski: Я читал книгу. (Ja czytałem książkę.)
  • Żeński: Я читала книгу. (Ja czytałam książkę.)
  • Nijaki: Оно читало книгу. (Ono czytało książkę.)
  • Mnoga: Мы читали книгу. (My czytaliśmy książkę.)

Wyrażenia Czasowe Związane z Przyszłością i Przeszłością

Za Tydzień (через неделю)

Wyrażenie „через неделю” oznacza „za tydzień” i jest używane do określenia czasu, który upłynie do momentu przyszłego wydarzenia.

  • Мы поедем в Москву через неделю. (Pojedziemy do Moskwy za tydzień.)

Rok Temu (год назад)

„Год назад” oznacza „rok temu” i jest używane do opisywania wydarzeń, które miały miejsce w przeszłości.

  • Мы познакомились год назад. (Poznaliśmy się rok temu.)

Przykłady Zdań

Czas Przyszły

  • Завтра я буду работать. (Jutro będę pracować.)
  • На следующей неделе мы поедем в отпуск. (W przyszłym tygodniu pojedziemy na wakacje.)

Czas Przeszły

  • Вчера я смотрел фильм. (Wczoraj oglądałem film.)
  • Они закончили проект неделю назад. (Oni skończyli projekt tydzień temu.)

Znaczenie i Użycie

Czas przyszły i przeszły są kluczowe do opowiadania o wydarzeniach, planowaniu działań i wspominaniu przeszłości. Znajomość ich tworzenia i użycia pozwala na precyzyjne i zrozumiałe komunikowanie się w języku rosyjskim.

Kontekst Formalny i Nieformalny

W języku rosyjskim, podobnie jak w innych językach, kontekst użycia czasów przeszłego i przyszłego może różnić się w zależności od sytuacji. W formalnych sytuacjach używamy pełnych form czasowników, natomiast w nieformalnych często korzystamy z form skróconych i idiomatycznych.


Zrozumienie czasu przyszłego i przeszłego oraz umiejętność ich stosowania w praktyce jest niezbędne dla płynnego posługiwania się językiem rosyjskim. Dzięki temu możemy skutecznie planować przyszłość i opisywać przeszłość, co jest kluczowe w codziennej komunikacji.

Wyrażenia Czasowe w Kontekście Gramatycznym

Język rosyjski charakteryzuje się skomplikowanym systemem gramatycznym, w którym czas pełni kluczową rolę. W tej sekcji omówimy aspekty czasowe, konstrukcje czasowe w zdaniach złożonych oraz specjalne konstrukcje, które są nieodzownym elementem prawidłowego użycia wyrażeń czasowych.

Aspekty Czasowe

W języku rosyjskim wyróżnia się dwa podstawowe aspekty czasowe: aspekt dokonany (совершенный вид) i niedokonany (несовершенный вид). Aspekty te są istotne, ponieważ określają, czy czynność jest zakończona, czy nie.

Aspekt Niedokonany (несовершенный вид)

Aspekt niedokonany używany jest do wyrażania czynności, które są ciągłe, powtarzające się lub nie mają określonego zakończenia.

  • Я читаю книгу. (Czytam książkę – czynność w toku.)
  • Каждый день я хожу в школу. (Codziennie chodzę do szkoły – czynność powtarzająca się.)

Aspekt Dokonany (совершенный вид)

Aspekt dokonany używany jest do wyrażania czynności zakończonych lub takich, które mają określony koniec.

  • Я прочитал книгу. (Przeczytałem książkę – czynność zakończona.)
  • Он сделал домашнее задание. (On zrobił zadanie domowe – czynność zakończona.)

Konstrukcje Czasowe w Zdaniach Złożonych

W zdaniach złożonych wyrażenia czasowe odgrywają ważną rolę, pozwalając na precyzyjne określenie czasu wykonywania różnych czynności. Istnieje kilka kluczowych konstrukcji, które warto znać.

Przed (до)

Słowo „до” oznacza „przed” i jest używane do określenia czynności, które miały miejsce przed inną czynnością.

  • Я поужинал до того, как пошел спать. (Zjadłem kolację przed pójściem spać.)

Po (после)

„После” oznacza „po” i używa się go do określenia czynności, które miały miejsce po innej czynności.

  • Он пошел домой после работы. (On poszedł do domu po pracy.)

W Trakcie (во время)

„Во время” oznacza „w trakcie” i jest używane do określenia czynności, które miały miejsce jednocześnie z inną czynnością.

  • Мы разговаривали во время обеда. (Rozmawialiśmy w trakcie obiadu.)

Specjalne Konstrukcje

W języku rosyjskim istnieje wiele specjalnych konstrukcji czasowych, które pomagają precyzyjnie określić czas wydarzeń. Oto kilka z nich:

Czas Perfektywny i Imperfektywny

Czasowniki rosyjskie mogą występować w formach perfektywnych (dokonanych) i imperfektywnych (niedokonanych). Ta różnica wpływa na znaczenie wyrażeń czasowych.

  • Imperfektywny: Я писал письмо. (Pisałem list – nie jest jasne, czy list został skończony.)
  • Perfektywny: Я написал письмо. (Napisałem list – list został skończony.)

Czasowniki Modalne i Ich Konstrukcje

Czasowniki modalne, takie jak „мочь” (móc), „хотеть” (chcieć), często używane są w połączeniu z wyrażeniami czasowymi, aby wskazać możliwość, konieczność lub chęć wykonania czynności w określonym czasie.

  • Я могу прийти завтра. (Mogę przyjść jutro.)
  • Он хочет поехать в отпуск на следующей неделе. (On chce pojechać na wakacje w przyszłym tygodniu.)

Przykłady Zdań

Z Aspektem Niedokonanym i Dokonanym

  • Я буду читать книгу завтра. (Będę czytać książkę jutro – aspekt niedokonany.)
  • Я прочитаю книгу завтра. (Przeczytam książkę jutro – aspekt dokonany.)

W Zdaniach Złożonych

  • Он закончил работу до того, как пошел домой. (On skończył pracę przed pójściem do domu.)
  • Мы поговорим после встречи. (Porozmawiamy po spotkaniu.)

Znaczenie Aspektów i Konstrukcji

Zrozumienie aspektów czasowych i konstrukcji czasowych jest kluczowe dla prawidłowego posługiwania się językiem rosyjskim. Dzięki nim można precyzyjnie określać czas wydarzeń oraz tworzyć złożone zdania, które dokładnie oddają zamierzone znaczenie.


Opanowanie wyrażeń czasowych w kontekście gramatycznym pozwala na swobodniejsze i bardziej precyzyjne porozumiewanie się w języku rosyjskim. Pozwala to nie tylko na lepsze zrozumienie struktury języka, ale także na skuteczniejsze wyrażanie myśli i planów.

Wyrażenia Czasowe w Kontekstach Formalnych i Nieformalnych

W języku rosyjskim wyrażenia czasowe mogą przybierać różne formy w zależności od kontekstu, w jakim są używane. Istnieją znaczące różnice w języku formalnym i nieformalnym, które wpływają na sposób komunikacji. W tej sekcji omówimy te różnice oraz przedstawimy przykłady użycia wyrażeń czasowych w różnych sytuacjach.

Różnice w Użyciu

Język Formalny

W języku formalnym, który jest używany w sytuacjach oficjalnych, takich jak praca, spotkania biznesowe czy komunikacja pisemna, wyrażenia czasowe są bardziej precyzyjne i często bardziej rozbudowane. Używa się pełnych form czasowników oraz konstrukcji gramatycznych.

Przykłady Wyrażeń Formalnych

  • Сегодня (dzisiaj) w kontekście formalnym: Сегодня на встрече обсудим важные вопросы. (Dzisiaj na spotkaniu omówimy ważne kwestie.)
  • Завтра (jutro) w kontekście formalnym: Завтра состоится заседание совета директоров. (Jutro odbędzie się posiedzenie rady dyrektorów.)
  • Вчера (wczoraj) w kontekście formalnym: Вчера был проведен анализ финансовых отчетов. (Wczoraj przeprowadzono analizę raportów finansowych.)

Język Nieformalny

W języku nieformalnym, używanym w codziennych rozmowach z rodziną, przyjaciółmi czy w sytuacjach towarzyskich, wyrażenia czasowe są często skrócone i mniej formalne. Mogą zawierać slang oraz idiomatyczne wyrażenia.

Przykłady Wyrażeń Nieformalnych

  • Сегодня (dzisiaj) w kontekście nieformalnym: Сегодня идем в кино? (Idziemy dzisiaj do kina?)
  • Завтра (jutro) w kontekście nieformalnym: Завтра у меня выходной. (Jutro mam wolne.)
  • Вчера (wczoraj) w kontekście nieformalnym: Вчера тусили до утра. (Wczoraj imprezowaliśmy do rana.)

Przykłady z Życia Codziennego

Dialogi Formalne

Rozmowa w biurze:

  • A: Добрый день, Сергей. Сегодня в 14:00 у нас встреча с клиентами.
  • B: Здравствуйте, Анна. Я подготовлю все необходимые документы к встрече.

Spotkanie biznesowe:

  • A: Завтра на повестке дня обсуждение новых проектов.
  • B: Отлично, я готов представить наш план.

Dialogi Nieformalne

Rozmowa w domu:

  • A: Привет! Сегодня идем на концерт?
  • B: Да, конечно! Встретимся у входа в 19:00.

Rozmowa między przyjaciółmi:

  • A: Завтра пойдем в парк?
  • B: Супер! Во сколько встречаемся?

Skróty i Slang

W nieformalnych kontekstach język rosyjski obfituje w skróty i slangowe wyrażenia czasowe, które są używane głównie przez młodsze pokolenia.

Przykłady Skrótów

  • Сёдня zamiast сегодня: Сёдня иду на тренировку. (Dzisiaj idę na trening.)
  • Завтра może być skrócone do завтрака: Завтрака встречаемся у меня. (Jutro spotykamy się u mnie.)

Przykłady Slangowych Wyrażeń

  • На днях (w ciągu kilku dni): На днях заскочу к тебе. (W ciągu kilku dni wpadnę do ciebie.)
  • Недавно (niedawno): Недавно видел старого друга. (Niedawno widziałem starego przyjaciela.)

Zastosowanie Wyrażeń w Praktyce

Ćwiczenia

  1. Formalne: Napisać e-mail do kolegi z pracy, wykorzystując wyrażenia czasowe w formalnym kontekście.
  2. Nieformalne: Przeprowadzić rozmowę z przyjacielem, używając nieformalnych wyrażeń czasowych i slangowych zwrotów.
  3. Zadania praktyczne: Przeanalizować różne dialogi i określić, które z nich są formalne, a które nieformalne.

Znaczenie Różnic Kontekstowych

Rozróżnianie między językiem formalnym a nieformalnym oraz umiejętność stosowania odpowiednich wyrażeń czasowych jest kluczowa dla efektywnej komunikacji w języku rosyjskim. Pomaga to w dostosowaniu języka do sytuacji i unikaniu nieporozumień.


Znajomość wyrażeń czasowych w kontekstach formalnych i nieformalnych pozwala na bardziej elastyczne i adekwatne posługiwanie się językiem rosyjskim w różnych sytuacjach życiowych. Dzięki temu można swobodnie poruszać się zarówno w środowisku zawodowym, jak i towarzyskim.

Częste Błędy i Pułapki

Nauka języka rosyjskiego może być wyzwaniem, zwłaszcza jeśli chodzi o poprawne używanie wyrażeń czasowych. W tej sekcji omówimy typowe błędy, które popełniają uczący się tego języka, oraz podpowiemy, jak ich unikać. Przedstawimy również praktyczne ćwiczenia, które pomogą utrwalić poprawne użycie wyrażeń czasowych.

Typowe Błędy Językowe

Mieszanie Aspektów Czasowych

Jednym z najczęstszych błędów jest mieszanie aspektów czasowych. Uczący się często mylą formy dokonane z niedokonanymi, co prowadzi do niejasności w komunikacji.

  • Niepoprawnie: Я буду читал книгу. (Będę czytał książkę.)
  • Poprawnie: Я буду читать книгу. (Będę czytać książkę.)

Błędne Użycie Przysłówków Czasowych

Innym częstym błędem jest niewłaściwe użycie przysłówków czasowych, takich jak „вчера”, „сегодня”, „завтра”. Uczący się mogą mylić te przysłówki, co prowadzi do błędnego określenia czasu wydarzenia.

  • Niepoprawnie: Я пойду в кино вчера. (Pójdę do kina wczoraj.)
  • Poprawnie: Я пойду в кино завтра. (Pójdę do kina jutro.)

Niewłaściwe Użycie Wyrażeń z Przyimkami

Błędy często pojawiają się także przy użyciu wyrażeń czasowych z przyimkami, takimi jak „до”, „после”, „в течение”.

  • Niepoprawnie: Мы встретимся после три часа. (Spotkamy się po trzech godzinach.)
  • Poprawnie: Мы встретимся через три часа. (Spotkamy się za trzy godziny.)

Rady i Wskazówki

Zrozumienie Aspektów

Aby unikać mieszania aspektów czasowych, warto dokładnie zrozumieć różnicę między aspektem dokonanym i niedokonanym. Ćwiczenia gramatyczne i praktyka mówienia mogą pomóc w opanowaniu tej umiejętności.

  • Ćwiczenie: Utwórz zdania z użyciem czasowników w aspektach dokonanym i niedokonanym, opisując te same czynności w różnym kontekście czasowym.

Praktyka z Przysłówkami Czasowymi

Regularna praktyka z użyciem przysłówków czasowych pomoże w ich zapamiętaniu i właściwym stosowaniu.

  • Ćwiczenie: Napisz dziennik, w którym opisujesz swoje codzienne czynności, używając przysłówków czasowych „вчера”, „сегодня”, „завтра”.

Nauka Wyrażeń z Przyimkami

Zrozumienie, jakie przyimki stosować z wyrażeniami czasowymi, jest kluczowe dla poprawnego ich użycia. Warto ćwiczyć te wyrażenia w kontekście.

  • Ćwiczenie: Stwórz listę wyrażeń czasowych z przyimkami i napisz z nimi zdania.

Ćwiczenia na Utrwalenie

Ćwiczenie 1: Dopasowanie Aspektów

Napisz pary zdań opisujących te same czynności w różnych aspektach czasowych.

  • Przykład:
    • Niedokonany: Я писал письмо. (Pisałem list.)
    • Dokonany: Я написал письмо. (Napisałem list.)

Ćwiczenie 2: Poprawianie Błędów

Znajdź i popraw błędy w poniższych zdaniach:

  1. Я пойду в магазин вчера.
  2. Мы будем играли в футбол.
  3. Он сделал уроки через обед.

Poprawne zdania:

  1. Я пойду в магазин завтра. (Pójdę do sklepu jutro.)
  2. Мы будем играть в футбол. (Będziemy grać w piłkę nożną.)
  3. Он сделал уроки после обеда. (On zrobił lekcje po obiedzie.)

Ćwiczenie 3: Tworzenie Zdań z Przyimkami

Utwórz zdania, używając wyrażeń czasowych z przyimkami „до”, „после”, „в течение”.

  • Przykład:
    • Мы поговорим до обеда. (Porozmawiamy przed obiadem.)
    • Он пошел домой после работы. (On poszedł do domu po pracy.)
    • Она читала книгу в течение часа. (Ona czytała książkę przez godzinę.)

Znaczenie Praktyki

Praktyka jest kluczowa dla opanowania wyrażeń czasowych w języku rosyjskim. Regularne ćwiczenia, czytanie, pisanie i mówienie pomogą uniknąć typowych błędów i uczynią komunikację bardziej płynną i precyzyjną.


Opanowanie poprawnego użycia wyrażeń czasowych w języku rosyjskim jest niezbędne dla skutecznej komunikacji. Unikanie typowych błędów i regularna praktyka pozwolą na lepsze zrozumienie i właściwe stosowanie tych wyrażeń w różnych kontekstach.